Zodra er op of langs de openbare weg wordt gewerkt, verandert de verkeerssituatie. Een rijstrook vervalt, een fietspad verschuift, vrachtverkeer draait de bouwplaats op. Tijdelijke verkeersmaatregelen zijn alles wat u treft om dat veilig en voorspelbaar te houden: borden, bakens, afzettingen, omleidingen en de mensen die het verkeer ter plekke regelen.
In de praktijk gaat het zelden mis op de techniek. Het gaat mis op de volgorde: een aanvraag die twee weken te laat de deur uit gaat, een verkeersplan dat niet aansluit op de fasering, of een werkvak dat op maandagochtend klaarligt terwijl er niemand bevoegd is om het verkeer stil te zetten. Dit artikel zet het hele proces op een rij, van eerste plan tot uitvoering op de weg.
Wat vallen er onder tijdelijke verkeersmaatregelen?
Tijdelijke verkeersmaatregelen, in aanvragen vaak afgekort tot TVM, omvatten alles wat de normale verkeerssituatie tijdelijk vervangt:
- Bebording en bebakening: waarschuwingsborden, snelheidsbeperkingen, geleidebakens, schrikhekken
- Afzettingen: langsafzettingen, dwarsafzettingen, barriers, rijdende afzettingen met actiewagen
- Omleidingen: tijdelijke bewegwijzering voor auto’s, fietsers en voetgangers
- Tijdelijke verkeersregelinstallaties: verkeerslichten bij halve rijbaanafzettingen
- Menselijke inzet: verkeersregelaars, verkeersbegeleiders en portiers op de aan- en afvoerroutes
Die laatste categorie wordt het vaakst te laat ingepland, terwijl het de enige is die niet uit een magazijn komt.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Kort samengevat: de wegbeheerder beslist, de aannemer voert uit en blijft aansprakelijk.
De wegbeheerder (gemeente, provincie, waterschap of Rijkswaterstaat) bepaalt of, wanneer en onder welke voorwaarden er gewerkt mag worden. Die toestemming komt niet vanzelf: u dient een aanvraag in, met een verkeersplan waaruit blijkt hoe de situatie eruitziet.
De uitvoerende partij is verantwoordelijk voor het correct plaatsen, dagelijks controleren en tijdig verwijderen van de maatregelen. Werkt u met onderaannemers, dan verschuift die verantwoordelijkheid niet automatisch mee. Leg in het contract vast wie de schouw doet, wie bij afwijkingen ingrijpt en wie bereikbaar is buiten werktijd.
Stap 1: het verkeersplan
Elk project begint met een verkeersplan: een tekening plus toelichting die laat zien hoe verkeer langs of om het werkvak gaat, waar de afzetting staat, welke borden erbij horen en hoe fietsers, voetgangers en hulpdiensten erdoorheen komen.
Bij grotere projecten in bewoond gebied vraagt de gemeente vaak een BLVC-plan (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie). Het verkeersplan is daar een onderdeel van; het BLVC-plan kijkt breder naar de hele omgeving en naar de communicatie met bewoners en ondernemers.
Verder lezen: wat er precies in moet en waarom plannen worden afgekeurd, leest u in Verkeersplan opstellen voor wegwerkzaamheden: wat moet erin?
Stap 2: aanvragen en melden
Het verkeersplan gaat naar de wegbeheerder ter goedkeuring. Daarnaast worden de werkzaamheden gemeld in Melvin, het landelijke systeem waarin wegbeheerders werkzaamheden en verstoringen registreren. Bedrijven doen die melding zelf, via een aannemersaccount.
Reken op twee tot drie weken doorlooptijd voor eenvoudige situaties. Bij complexe werkzaamheden met grote impact op de bereikbaarheid lopen gemeenten uit tot enkele weken langer, en formeel geldt bij vergunningen een wettelijke beslistermijn die aanzienlijk verder reikt. Termijnen verschillen per gemeente: controleer altijd de plaatselijke richtlijn voordat u de planning vastzet.
Voor spoedwerkzaamheden zoals een gesprongen leiding of een gevaarlijke situatie bestaat vrijwel overal een uitzonderingsroute. Maar dat is maatwerk, geen standaard, en het kost u wel de regie over het moment.
Stap 3: maatregelen plaatsen volgens CROW
De landelijke norm voor de inrichting van werkvakken is de CROW-reeks Werk in uitvoering: publicatie 96a voor autosnelwegen en 96b voor alle overige wegen. Daarin staan de standaardfiguren, de eisen aan borden en bakens, de opstellingen per wegtype en snelheidsregime, en de regels voor omleidingsbewegwijzering. Gemeenten verwijzen in hun eigen richtlijnen rechtstreeks naar deze figuren; een verkeersplan dat naar het juiste 96b-figuur verwijst, komt er merkbaar sneller doorheen.
De reeks wordt geactualiseerd. Zo is er een gefaseerde overgang naar klasse III fluorescerend geel voor nieuw aan te schaffen tijdelijke bewegwijzering en omleidingsborden, en zijn er aanvullende eisen rond rijdende afzettingen en botsabsorbers. Werkt u met materieel dat al jaren meegaat, controleer dan of het nog voldoet.
Voor het plaatsen van tijdelijke verkeersmaatregelen hanteren veel wegbeheerders een lichtere procedure voor BRL 9101-gecertificeerde partijen. Dat certificaat is de beoordelingsrichtlijn voor het plaatsen van tijdelijke verkeersmaatregelen bij werk in uitvoering. Wie het niet heeft, doorloopt doorgaans een uitgebreidere aanvraag met extra tekeningen. LAM Trafficsupport zet hiervoor BRL 9101-medewerkers in.
Stap 4: verkeersregelaars op de weg
Borden regelen de standaardsituatie. Zodra er iets gebeurt wat niet standaard is, heeft u mensen nodig die kunnen ingrijpen. Denk aan een vrachtwagen die achteruit een bouwplaats op moet, een kruising die deels dicht gaat of een file die terugslaat op een rotonde.
Belangrijk daarbij: verkeersregelaars bij wegwerkzaamheden zijn onderdeel van de afgesproken verkeersmaatregelen en mogen alleen met toestemming van de wegbeheerder worden ingezet. U kunt ze dus niet los van het plan “erbij zetten”. Een beroepsverkeersregelaar treedt zelfstandig op en moet een geldige aanstellingspas bij zich dragen; die aanstelling wordt landelijk verleend of door de burgemeester van de betreffende gemeente.
Op autosnelwegen gelden strengere regels: daar regelen alleen de politie en door Rijkswaterstaat aangewezen weginspecteurs het verkeer. Verkeersregelaars kunnen daar wel ondersteunend worden ingezet, onder toezicht.
Verder lezen: twijfelt u of uw project verkeersregelaars nodig heeft? Lees Wanneer is een verkeersregelaar verplicht bij wegwerkzaamheden?
Loopt uw planning al? Wij denken mee over de verkeersmaatregelen én leveren de mensen die het buiten uitvoeren, ook als het volgende week moet. Vraag een offerte aan of bel direct.
De vijf valkuilen die we in de praktijk het vaakst zien
- Te laat aanvragen. De uitvoeringsdatum staat vast, de TVM-aanvraag gaat pas twee weken van tevoren de deur uit. Zet de aanvraagdatum in de projectplanning, niet in iemands hoofd.
- Het plan volgt de fasering niet. Een project van drie maanden kent vier of vijf verkeersbeelden. Wordt er één plan ingediend voor de hele periode, dan klopt het na week twee niet meer met de werkelijkheid.
- Fietsers en voetgangers als sluitpost. Juist daar zitten de meeste klachten en de meeste risico’s. Wegbeheerders letten hier scherp op en keuren plannen hierop af.
- Geen vervangingsafspraak. Eén verkeersregelaar die uitvalt legt bij een halve rijbaanafzetting het hele werkvak stil. Leg vooraf vast wie vervangt en binnen hoeveel tijd.
- Maatregelen blijven te lang staan. Borden die na afloop blijven staan of ’s avonds een snelheidsbeperking tonen die niet meer geldt, kosten geloofwaardigheid bij de wegbeheerder, en bij een volgende aanvraag kunt u dat merken.
Verkeersmaatregelen bij spoed en calamiteiten
Bij een gesprongen waterleiding, een ongeval of schade aan de weg is er geen tijd voor een aanvraagtraject. Dan geldt: eerst veilig afzetten, direct melden bij de wegbeheerder, en zo snel mogelijk de situatie regulariseren.
Wat hier telt is opkomsttijd. Een afzetting zonder toezicht is bij dit soort situaties zelden voldoende, omdat weggebruikers de nieuwe situatie niet verwachten. LAM Trafficsupport is hiervoor 24/7 bereikbaar bij calamiteiten, ook ’s nachts en in het weekend.
Uitbesteden: waar let u op?
Besteedt u de verkeersmaatregelen of de regelaars uit, dan zijn dit de vragen die het verschil maken:
- Zijn de medewerkers aangesteld en gecertificeerd voor het type inzet, en kunnen ze dat aantonen?
- Wat gebeurt er bij uitval? Binnen welke tijd staat er vervanging?
- Is er capaciteit voor de volledige projectduur, inclusief vakantieperiodes en feestdagen?
- Wordt er Nederlands gesproken op de werkvloer? Bij afstemming met uitvoerders, hulpdiensten en omwonenden is dat geen luxe.
- Wie is buiten kantooruren bereikbaar, en krijgt u dan een callcenter of iemand die kan beslissen?
Meer over de inzet per projecttype: verkeersregelaars bij bouwprojecten, bij infraprojecten en voor vrachtwagenbegeleiding.
Veelgestelde vragen
Wat betekent TVM? TVM staat voor tijdelijke verkeersmaatregelen: het geheel van borden, afzettingen, omleidingen en verkeersregelende inzet dat tijdens werkzaamheden of een evenement de normale verkeerssituatie vervangt.
Hoe lang van tevoren moet ik tijdelijke verkeersmaatregelen aanvragen? Bij de meeste gemeenten geldt een termijn van twee tot drie weken voor eenvoudige situaties. Bij complexe werkzaamheden of afsluitingen van doorgaande wegen lopen de termijnen verder op. Controleer altijd de richtlijn van de betreffende wegbeheerder.
Heb ik een BRL 9101-certificaat nodig om verkeersmaatregelen te plaatsen? Niet altijd, maar veel wegbeheerders hanteren voor gecertificeerde bedrijven een kortere procedure. Zonder certificaat volgt doorgaans een uitgebreidere aanvraag met aanvullende tekeningen.
Wie is aansprakelijk als er iets gebeurt bij het werkvak? In de basis de partij die de maatregelen heeft geplaatst en in stand houdt, binnen de voorwaarden die de wegbeheerder heeft gesteld. Leg bij onderaanneming schriftelijk vast wie de dagelijkse controle uitvoert.
Mag ik zelf iemand het verkeer laten regelen? Nee. Verkeersregelende taken op de openbare weg mogen alleen worden uitgevoerd door daarvoor aangestelde verkeersregelaars, en alleen met toestemming van de wegbeheerder.
Volledige verkeersmaatregelen voor uw project, inclusief de mensen die het uitvoeren. Tot 40 gecertificeerde, Nederlandstalige verkeersregelaars per dag inzetbaar in Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant. Vraag uw offerte aan.
